75 jaar Vrijheid; 130 doden na bombardementen op Doetinchem

Doetinchem, 21 maart 2020

Op 19, 21 en 23 maart 1945 vonden drie bombardementen plaats op de stad Doetinchem. Bij de bombardementen kwamen 130 Doetinchemse burgers om en raakten meerdere gewond, velen van hen bezweken alsnog aan de opgelopen verwondingen. Het plaatst Doetinchem in het illustere rijtje van zwaarst getroffen steden in de oorlog.

Uit onderzoek van Dhr. Tomesen, maker van de maquette die te bezichtigen is in het stadsmuseum, dat hij in Londen deed naar de bombardementen was degene van 19 maart een doelgerichte actie, over beide andere is hij stellig dat het een vergissing betrof hierin gesteund door de documenten waarin hij inzage kreeg. De 21ste was men op weg naar Isselburg en de 23ste op weg naar Anholt. Dhr. Lusink van de Aircraft Research Group Achterhoek deelt de mening van Tomesen en zegt ook dat de laatste bombardementen ‘vergissingen’ zijn geweest.

19 maart 1945
In de ochtend van de 19de maart stijgen 30 Typhoon jachtbommenwerpers op van vliegveld Mill te Brabant. In de ochtend om 08:40 uur vliegen er 26 Typhoons boven Doetinchem. Het voornaamste doel is het complex van de NEMAHO net buiten het centrum van de stad. Hier werpen ze veertien ton brisantbommen af. Een zevental Typhoons richt zich op de zogenaamde FLAK (Flugabwehrkanone) stellingen. Een hiervan bevindt zich op de ‘molenbult’, de plaats waar de huidige Walmolen staat. Mogelijk heeft de piloot zijn lading te laat afgeworpen waardoor deze hun doel misten en in de Waterstaat terecht kwamen met alle vreselijke gevolgen van dien. In de Waterstraat vallen 9 doden, waarvan 3 kinderen.

21 maart 1945
Deze dag vallen er meerdere malen bommen op Doetinchem. De eerste tussen 09:00 en 09:30 uur in de ochtend. Niet veel later boort een der bommenwerpers zich in een huizenblok te Laag-Keppel. Om 17:00 uur diezelfde dag komt het grootste bombardement waarbij een zeer groot deel van het centrum wordt verwoest. Een groot deel van het blusmaterieel van de brandweer gaat ook verloren nadat ook hier bommen op vielen. Er kon dus niet worden geblust. Hout dat rondom de kerk ligt vat vlam waarna de toren ook vlam vat, ondanks alles proberen de Doetinchemmers met een keten te voorkomen dat de toren verloren gaat. Uiteindelijk lukt dit niet, de toren breekt in twee├źn. De top komt in de Omdraai terecht en de rest op het dak van het middenschip. De kerk brand volledig uit.

Het doel van deze dag waren concentraties Duitse troepen die zich in de stad Isselburg bevonden. Hoewel ooggetuigen spreken van een bijzonder mooie dag, hing er boven de Rijn een dikke laag kunstmatige mist. Later, als men in de stad nog druk is met het bergen van de doden en gewonden, is er rond 22:00 uur weer een vliegtuig zichtbaar boven Doetinchem. Ditmaal worden er bommen gedropt op de Wijnbergseweg waarbij twee Duitsers en twee Doetinchemmers omkomen. Ruim 100 burgers laten het leven, ook komen 10 Duitse militairen om op deze dag.

23 maart 1945
Op deze dag laten om 17:30 uur in de middag 11 bommenwerpers ruim 44 bommen vallen op de stad. Ook dit laatste bombardement blijkt, evenals het tweede van de 21ste, een vergissing. De bommen die vallen blijken eigenlijk bestemd voor Anholt. Uit onderzoek is gebleken dat het moment van de aanval overeenkomt met het moment dat Doetinchem aangevallen werd en ook het patroon van de schade komt overeen met de schade die ontstaan is in de stad. Bij dit laatste bombardement vallen 2 burger slachtoffers en komen 5 Duitse militairen om het leven.

De bevrijding
Op 1 april trekt een Canadees regiment via de Terborgseweg op. Ze stuitten op veel verzet van de nog aanwezige Duitse troepen. Een deel wordt deze dag bevrijdt. Op 2 april wordt ook de binnenstad bevrijdt, hierbij wordt gebruik gemaakt van vlammenwerpers om de laatste Duitse haarden van verzet te breken. De binnenstad is wederom in vlammen. Uiteindelijk zijn er 130-135 burger slachtoffers te betreuren bij de bombardementen. Van het stadhuis stonden alleen de buitenmuren nog. Volgens de verhalen zou een gemeenteambtenaar hebben gevraagd om het pand, daar waar nu Hotel De Graafschap staat, te slopen aan de Canadezen. Van het puin van de verwoeste huizen werden deels wegen aangelegd en een gat gevuld daar waar nu de wijk De Hoop staat.

Fotograaf: Joost

%d bloggers liken dit: